Alles over ondergrondse infra

Onderwerpen binnen ondergrondse infra

Wat is ondergrondse infra?

Wat er allemaal onder het maaiveld ligt, en wie daarvoor verantwoordelijk is.

Messing als legering

Welk materiaal waar zijn sterkte laat gelden binnen een leidingtracé.

KIWA, ISO en Gastec QA

Welke keurmerken gelden voor drinkwater-, gas- en industriële toepassingen.

De verschillende typen

Van standaard drukleiding tot bescherming tegen bodemverontreiniging en lekdetectie.

Sleufloos en open ontgraving

Welke aanlegtechniek past bij de situatie ter plaatse.

Monitoring en lekdetectie

Hoe schade aan een ondergrondse leiding tijdig wordt gesignaleerd.

Termen en afkortingen

De veelgebruikte termen binnen ondergrondse infra kort toegelicht.

Wat is ondergrondse infra?

Infra is de verkorting van infrastructuur: de vaste netwerken die een gebied van basisvoorzieningen voorzien. Ondergronds slaat op het deel van dat netwerk dat zich onder het maaiveld bevindt, buiten het zicht maar essentieel voor de werking ervan. Binnen ondergrondse infra gaat het om de leidingnetwerken voor drinkwater, afvalwater, gas en warmte, en om industriële toepassingen zoals bluswater- en proceswaterleidingen.

Wie de infra regelt, verschilt per net. Drinkwaterbedrijven zijn verantwoordelijk voor het drinkwaternet, van winning tot aansluiting bij de eindgebruiker. Gemeenten en netbeheerders zijn betrokken bij riolering en overige ondergrondse voorzieningen. Bij industriële toepassingen, zoals bluswater- of proceswaterleidingen, ligt de verantwoordelijkheid bij het bedrijf zelf. De daadwerkelijke aanleg wordt vrijwel altijd uitgevoerd door gespecialiseerde aannemers en grondverzetbedrijven, in opdracht van deze partijen.

Voor een compleet leidingtracé is meer nodig dan alleen leiding: koppelingen en verbindingsstukken om het tracé aan te sluiten en te vertakken, afsluiters om delen van het net te kunnen isoleren, hydranten voor bluswater, en aanboorzadels om een nieuwe aansluiting op een bestaande leiding te maken. Conval levert deze materialen als totaalpakket, met als zwaartepunt drinkwater en in principe geschikt voor al het leidingwerk daaromheen.

Materiaalsoort: HDPE, gietijzer en messing

Voor ondergrondse infra zijn er geen twee toepassingen die identiek zijn. Grondsoort, diameter, werkdruk en het te transporteren medium bepalen welk materiaal het beste past. Conval werkt daarom met drie hoofdmaterialen die elkaar aanvullen.

HDPE

HDPE, hogedichtheid polyetheen, vormt de basis van het merendeel van het ondergrondse leidingwerk. Het materiaal is licht, flexibel en van nature corrosievrij, wat het geschikt maakt voor zowel open ontgraving als sleufloze aanlegtechnieken. Leidingen worden onderling verbonden door lassen, waardoor een langdurig lekvrij tracé ontstaat zonder mechanische koppelingen op elke naad.

Gietijzer

Voor afsluiters en flenshulpstukken op grotere diameters en hogere drukken zet Conval nodulair gietijzer in. Dit materiaal is bestand tegen hoge mechanische belasting en vormt daarmee het aangewezen materiaal voor de punten in het net waar geschakeld, afgesloten of vertakt wordt.

Messing

Op aansluitpunten waar een appendage nodig is, zoals een aanboorzadel of overgangskoppeling naar een dienstleiding, komt messing in beeld. Dezelfde eigenschappen die messing appendages geschikt maken voor drinkwater gelden ook op deze plek in het ondergrondse net.

Deze materiaalkeuze is geen toeval: elk materiaal wordt ingezet waar het zijn sterkte het beste laat gelden, zodat het geheel als één samenhangend systeem functioneert in plaats van als losse onderdelen.

Certificering bij ondergrondse infra

Ook bij ondergrondse infra is certificering een voorwaarde, geen keuze. Conval levert materialen die zijn gecertificeerd volgens de eisen die per toepassing gelden.

KIWA | Drinkwater

Voor drinkwatertoepassingen geldt het KIWA-keurmerk als bewijs dat een product voldoet aan de Nederlandse eisen voor drinkwaterinstallaties. De toevoeging ATA geeft aan dat een product daarnaast is getest op geschiktheid voor langdurig contact met drinkwater.

ISO 9001 & ISO 14001 | Kwaliteit waarborging

ISO 9001 waarborgt de kwaliteit van het productieproces, ISO 14001 de milieuzorg daarbinnen. Beide certificeringen liggen ten grondslag aan het assortiment dat Conval levert.

GASTEC QA | Gastoepassingen

Materialen die worden ingezet in gastoepassingen zijn GASTEC QA-gecertificeerd. Dit keurmerk toont aan dat een product voldoet aan de veiligheidseisen voor gastoepassingen, van gasdichtheid tot materiaalbestendigheid tegen gasvormige media.

Een goed leidingtracé valt pas op als er niets misgaat.

Conval leidingtechnologie

Montage, sleufloos of open ontgraving

De manier van aanleggen bepaalt mede welke leiding en welke verbindingstechniek passend is.

Sleufloze technieken

Bij gestuurde boring wordt de leiding via een vooraf geboord kanaal ingetrokken, zonder dat het volledige tracé wordt opengelegd. Vergelijkbare technieken zijn berstlining, waarbij een bestaande leiding wordt opengebroken terwijl de nieuwe leiding er direct voor in de plaats komt, en ploegen of frezen, waarbij de leiding tijdens het verplaatsen van de grond direct wordt ingebracht. Deze technieken beperken graafwerk en overlast, en stellen wel eisen aan de mantelbescherming van de leiding.

Open ontgraving

Bij open ontgraving wordt het tracé opengelegd, de leiding gelegd en de sleuf weer gedicht. Deze methode geeft directe controle op de leidingligging en wordt toegepast waar sleufloze technieken niet mogelijk of niet doelmatig zijn.

Verbindingstechnieken

HDPE-leidingen worden onderling verbonden door lassen, waarbij het materiaal homogeen aan elkaar smelt tot één doorgaande leiding. De twee gangbare methoden zijn spiegellassen en elektrolassen, en de keuze hangt af van de situatie ter plaatse.

Spiegellassen vs Elektrolassen

Spiegellassen

Bij spiegellassen, ook wel stomplassen genoemd, worden de twee leidinguiteinden tegen een verwarmde spiegelplaat gehouden tot het materiaal smelt. Vervolgens worden de uiteinden tegen elkaar gedrukt, zodat ze samensmelten tot één homogene verbinding.

Voordelen: een sterke, gelijkmatige las over de volledige diameter, geschikt voor grotere diameters en efficiënt bij lange, rechte tracés.
Nadelen: de leidinguiteinden moeten recht, schoon en nauwkeurig uitgelijnd zijn, en er is voldoende werkruimte rond de las nodig. Minder praktisch bij reparaties aan een bestaand net of in krappe sleuven.

Elektrolassen

Bij elektrolassen wordt een fitting met een ingebouwde verwarmingsdraad om de leidinguiteinden geschoven. Door hier stroom doorheen te sturen, smelten de fitting en de leiding op de contactvlakken lokaal samen.

Voordelen: geschikt voor krappe ruimtes, reparaties en aftakkingen op een bestaand net, en minder gevoelig voor kleine uitlijnfouten dan spiegellassen.
Nadelen: de fittingen zijn kostbaarder dan een spiegellasverbinding, de methode is vooral geschikt voor kleinere en middelgrote diameters, en de las moet schoon en droog uitgevoerd worden met de juiste stroom- en tijdinstelling.

Voor gietijzeren onderdelen en voor koppelingen tussen verschillende materialen of diameters zet Conval trekvaste koppelingen in, leverbaar tot en met de grootste diameters die in ondergrondse infra voorkomen.

Monitoring en lekdetectie

Een ondergronds net is na aanleg niet meer zichtbaar, terwijl storingen of schade daar wel kunnen ontstaan. Beheer draait daarom om het tijdig signaleren van problemen voordat deze tot uitval of verlies leiden.

De leiding met geïntegreerde lekdetectie speelt hierin een directe rol: door een continuïteitstest op de geleidende stroken is vast te stellen of de mantel tijdens aanleg beschadigd is geraakt, en tijdens gebruik is eventuele schade tot op de meter nauwkeurig te lokaliseren, zonder dat het volledige tracé opengelegd hoeft te worden. Aangesloten op een meet- of alarmsysteem is dit ook geschikt voor permanente bewaking van kritieke tracés.

Daarnaast blijft periodiek onderhoud van belang: afsluiters die zelden bediend worden periodiek laten draaien zodat ze niet vastlopen, en aansluitpunten controleren op slijtage of beschadiging bij regulier onderhoud aan het tracé.

Termen en afkortingen

HDPE
High Density Polyethylene: hogedichtheid polyetheen, het basismateriaal voor het merendeel van de ondergrondse leidingen.

DN
Nominale diameter: de maataanduiding van de doorlaat van een leiding of appendage.

Sleufloze aanleg
Verzamelterm voor aanlegtechnieken zoals gestuurde boring, berstlining, ploegen en frezen, waarbij het tracé niet volledig wordt opengelegd.

Spiegellassen (stomplassen)
Lasmethode voor HDPE waarbij twee leidinguiteinden verwarmd en tegen elkaar aangedrukt worden tot één homogene verbinding.

Nodulair gietijzer
Uitvoering waarbij de binnendiameter van de appendage gelijk is aan die van de leiding, zodat er geen drukverlies optreedt.

TEO
Thermische Energie uit Oppervlaktewater: het winnen van warmte of koude uit rivieren, kanalen of meren.

TED
Thermische Energie uit Drinkwater: het winnen van warmte of koude uit het drinkwaternet, zonder dat dit ten koste gaat van de drinkwaterkwaliteit.

PE 100-RC
PE-kwaliteitsklasse met verhoogde weerstand tegen puntbelasting (Resistance to Crack), geschikt voor sleufloze aanleg.

Aanboorzadel
Fitting waarmee een nieuwe aansluiting op een bestaande leiding wordt gemaakt, zonder deze buiten bedrijf te stellen.

Elektrolassen
Lasmethode voor HDPE waarbij een fitting met geïntegreerde verwarmingsdraad de verbinding met de leiding versmelt.

Trekvaste koppeling
Koppeling die naast afdichting ook de trekkrachten in een leidingtracé opneemt, zodat de verbinding niet losschiet onder druk of grondverzakking.

Aquathermie
Het winnen van warmte of koude uit water, onderverdeeld in TEO (oppervlaktewater), TEA (afvalwater) en TED (drinkwater).

TEA
Thermische Energie uit Afvalwater: het winnen van warmte of koude uit afvalwater, bijvoorbeeld bij een rioolwaterzuivering of persleiding.