Conische draad of rechte draad: het verschil en de juiste keuze
Conische draad of rechte draad bij messing appendages: waarom een pakking alleen bij rechte draad hoort, wanneer welke draadsoort de juiste keuze is en hoe lekkages door een verkeerde montage worden voorkomen.
Conische draad vs rechte draad
Lekkage bij een draadverbinding kan verschillende oorzaken hebben, maar een terugkerende praktijkfout is een pakking die op de verkeerde draadsoort wordt toegepast. Een pakking, meestal een vlakke afdichting of teflon ring, hoort bij een rechte draad en garandeert daar de dichtheid. Op een conische draad is een pakking niet bedoeld en niet nodig. Het verschil tussen een conische en een rechte draad lijkt op het eerste gezicht een detail, maar bepaalt in de praktijk of een verbinding wel of niet afdicht en of een kraan achteraf nog te positioneren is.
Het verschil tussen rechte en conische draad
Een rechte draad, ook wel cilindrische draad genoemd, loopt evenwijdig: de diameter blijft over de volledige lengte van de draad gelijk. Deze draad dicht zichzelf niet af. Om de verbinding waterdicht te maken, wordt een pakking gebruikt, meestal een teflon ring, O-ring of vlakke afdichting, die tegen een vlak aansluitvlak wordt aangedrukt. Een rechte draad heeft daarom een dikkere rand, zodat de pakking bij het aandraaien niet beschadigd raakt. De aansluiting zelf loopt via een losse wartelmoer, die vrij om de draad heen kan draaien.
Een conische draad loopt juist taps toe: de diameter wordt kleiner naarmate de draad verder wordt ingedraaid. Daardoor draait de verbinding zichzelf steeds strakker vast totdat de draad mechanisch niet verder kan. Die klemmende werking vormt de basis van de afdichting. In de praktijk wordt een conische draadverbinding vrijwel altijd gemonteerd met een geschikt draadafdichtmiddel, zoals PTFE-tape, hennep met pasta of een vloeibaar afdichtmiddel. Een pakking wordt hier niet gebruikt en hoort ook niet bij deze draadsoort. Er is bij conische draad geen losse moer: de binnendraad zit vast in het lichaam van bijvoorbeeld een kogelkraan of fitting.
Waarom de één wel en de ander niet met een pakking werkt
Het principe achter beide draadsoorten verschilt fundamenteel. Een rechte draad heeft geen zelfdichtende werking en is daarmee afhankelijk van een apart afdichtingselement, zoals een pakking of O-ring. De dikkere rand van de draad zorgt ervoor dat die afdichting bij het aandraaien op zijn plaats blijft. Een conische draad haalt zijn afdichtende werking uit de tapse vorm van de draad, die zichzelf steeds verder vastklemt. Om een betrouwbare en duurzame afdichting te realiseren, wordt daarbij in de praktijk vrijwel altijd een geschikt draadafdichtmiddel toegepast.
Voor- en nadelen op een rij
Rechte draad: herbruikbaar, omdat alleen de pakking vervangen hoeft te worden bij hermontage. Geschikt voor verbindingen die regelmatig gedemonteerd worden, zoals bij onderhoud of inspectie, zonder dat de afdichting daaronder lijdt. Rechte draad wordt toegepast in een losse wartelmoer, die vrij om de aansluiting heen kan draaien en met een pakking wordt afgedicht. Daardoor is een kogelkraan of dienstkraan achteraf altijd in de gewenste stand te positioneren, onafhankelijk van hoe ver de draad is ingedraaid.
Conische draad: compact en zelfdichtend in combinatie met een geschikt draadafdichtmiddel. Door de tapse vorm klemt de verbinding zichzelf vast, waardoor een sterke en drukvaste aansluiting ontstaat. Dat maakt deze draadsoort geschikt voor permanente verbindingen en toepassingen waarbij een hoge bedrijfszekerheid belangrijk is. Minder geschikt voor herhaald los- en vastdraaien, omdat de afdichtende werking van het conische profiel daarbij kan afnemen. Er is bij conische draad geen losse moer: de binnendraad zit vast in het lichaam van bijvoorbeeld de kogelkraan zelf. De uiteindelijke stand van die kraan ligt daardoor vast zodra de verbinding dicht zit en is niet meer te corrigeren zonder de afdichting te verliezen. Ook kan te strak aandraaien, met name bij messing, leiden tot beschadiging of scheurvorming.
Wanneer welke draad de juiste keuze is
Rechte draad ligt voor de hand bij aansluitingen die naar verwachting meerdere keren worden losgekoppeld, zoals bij watermeters, keerkleppen of onderdelen die periodiek onderhoud vragen. De pakking is eenvoudig te vervangen, waardoor de verbinding telkens weer als nieuw afdicht. Rechte draad is ook de aangewezen keuze wanneer een kogelkraan of dienstkraan in een specifieke stand moet komen te staan: dankzij de losse wartelmoer kan de kraan na het aandraaien nog worden gepositioneerd zonder dat dit ten koste gaat van de dichtheid.
Conische draad is juist de logische keuze voor vaste, permanente aansluitingen die zelden meer worden losgedraaid. Dankzij de zelfklemmende draad in combinatie met een geschikt draadafdichtmiddel ontstaat een compacte en betrouwbare verbinding zonder losse moer of pakking. Deze draadsoort wordt veel toegepast in gas-, perslucht- en industriële installaties, maar komt ook voor in waterinstallaties waar een vaste schroefverbinding gewenst is.
Veelgemaakte montagefouten
In de praktijk ontstaan lekkages vaak niet door de fitting zelf, maar door een onjuiste montage. Een veelvoorkomende fout is het gebruik van PTFE-tape op een rechte draadverbinding. Omdat een G-draad niet afdicht op de draad, lost tape het ontbreken van een pakking niet op en ontstaat slechts een schijnafdichting. Andersom geldt hetzelfde: een conische draad zonder geschikt draadafdichtmiddel zal in veel gevallen niet betrouwbaar afdichten.
Ook te strak aandraaien is een bekende oorzaak van problemen. Messing is sterk en goed bestand tegen druk, maar kan bij overbelasting beschadigen of zelfs scheuren. Een correcte montage volgens de voorgeschreven afdichtingsmethode is daarom minstens zo belangrijk als de keuze van de juiste draadsoort.
Hoe het verschil herkenen?
Een rechte draad laat zich over vrijwel de volledige lengte soepel indraaien, omdat de diameter overal gelijk blijft. De uiteindelijke afdichting vindt plaats tegen een vlak met een pakking of O-ring. Een conische draad wordt juist merkbaar stroever naarmate deze verder wordt ingedraaid. Dat komt doordat de draad taps toeloopt en zichzelf steeds verder vastklemt. Hierdoor is ook de eindpositie van een fitting of kraan niet vrij te kiezen
Terminologie en normen
In technische documentatie wordt rechte draad aangeduid als G-draad (BSPP), genormeerd volgens EN ISO 228-1. Conische draad staat bekend als R-draad voor de buitendraad en Rc-draad voor de binnendraad (BSPT), genormeerd volgens EN 10226, gebaseerd op ISO 7-1. Het onderscheid tussen beide normen komt neer op precies het verschil dat hierboven beschreven staat: G-draad heeft volgens de norm geen afdichtende functie en vereist een afzonderlijke pakking of afdichting, terwijl R-draad bedoeld is om op de draad zelf af te dichten in combinatie met een geschikt draadafdichtmiddel. Deze aanduidingen zijn nuttig om te herkennen op een tekening of specificatie, ook wanneer de termen ‘conisch’ of ‘recht’ niet expliciet worden genoemd.
Conval denkt mee
Wij produceren draadfittingen, neusstukken en kraanverlengstukken met binnen-, buiten- of warteldraad, leverbaar in zowel conische als cilindrische uitvoering. Onze fittingen voldoen aan het KIWA-keurmerk BRL-K623 en de toegepaste messingsoorten voldoen aan de 4MS-eisen voor drinkwatertoepassingen. Daarmee zijn ze geschikt voor toepassingen waarbij drinkwaterveiligheid en materiaalbetrouwbaarheid aantoonbaar moeten voldoen aan de geldende eisen. Dankzij onze eigen productie zijn ook specifieke klantwensen bespreekbaar.
Twijfel over welke draadsoort het beste past bij een specifieke aansluiting? De technisch adviseurs van Conval denken graag mee.